Hoe kies je een AI-bedrijf in Nederland in 2026?

Een AI-bedrijf kiezen is geen tooling-keuze

Wie nu een AI-bedrijf zoekt, krijgt een markt die in twee jaar vervijfvoudigd is. Honderden Nederlandse bureaus, van eenmanszaak tot Big-4-tak, claimen "AI-implementatie voor MKB". Het verschil tussen wie een PowerPoint levert en wie iets in productie zet, is een factor tien in waarde. Dit stuk is mijn eerlijke checklist, geschreven als bouwer en geijkt aan collega-bureaus die ik in dezelfde aanbestedingen ben tegengekomen. Eén ding vooraf: de bureaus die het hardst pitchen zijn meestal de slechtste fit. Op mijn site staat geen "plan iets in"-knop hoog in beeld. Dat is geen oversight, dat is filter.

De zeven selectiecriteria

1. Kunnen ze laten zien wat in productie draait?

Dé vraag. Een AI-bedrijf dat alleen pilots, demo's of POC's laat zien, levert in de praktijk vaak niets dat een jaar later nog draait. Vraag concreet: welke klant heeft nu een AI-systeem live, hoeveel uur per week scheelt het, en mag ik die klant tien minuten bellen? Een eerlijk bureau heeft drie tot vijf voorbeelden klaar. Een marketing-bureau dat AI als bijproduct doet, heeft die niet. Wie aarzelt of doorverwijst naar "we kunnen het demoen", heeft niets in productie.

2. Bouwen ze of leveren ze alleen advies?

Twee kampen: bouwers en strategen. Strategen leveren rapporten, bouwers leveren werkende systemen. Beide hebben bestaansrecht, maar het MKB heeft meestal meer aan een bouwer die ook strategisch denkt dan aan een strateeg die je daarna naar een leverancier doorstuurt. Vraag wie de daadwerkelijke code schrijft. Als het antwoord "een onderaannemer in Polen" is, weet je waar je staat. AI-strategie zonder pilots is geen strategie, dat is een rapport.

3. Wie zit aan de andere kant van de tafel?

Bij grote bureaus krijg je accountmanagers en projectmanagers tussen jou en de techniek. Bij kleine bureaus praat je rechtstreeks met de bouwer of de oprichter. Voor MKB is direct contact met de oprichter sneller en goedkoper, omdat tussenlagen geld kosten en informatie laten lekken. Vraag: wie is mijn vaste aanspreekpunt en hoe vaak spreek ik die? Als het antwoord "een delivery lead" is en de techniek zit twee schijven verderop, weet je dat je je eigen brief op een doorgeefluik plakt.

4. Tool-onafhankelijk of partner-locked?

Een gecertificeerde UiPath-partner adviseert UiPath. Een Microsoft Gold Partner adviseert Copilot Studio. Dat is niet per se fout, het is wel vooringenomen. Vraag hoe ze tot een tool-keuze komen en wat hun advies is als jij geen Microsoft of UiPath wilt. Een eerlijk bureau evalueert per project en heeft geen partner-bonus te verdedigen. Voor de RPA-afweging zie /rpa, voor agentic AI zie /ai-agents.

5. Wat doen ze met je data?

Drie dingen om te checken. Waar wordt jouw data verwerkt, EU-only of US-cloud? Wordt het gebruikt voor model-training, wat de default is op consumer-tiers? En wat staat er in de DPA over retentie en sub-processors? Voor zorg, juridisch en financieel is dit geen detail, dit is een dealbreaker. Een serieus bureau laat zien hoe ze on-premise of EU-only kunnen bouwen wanneer dat moet. Voor de bredere AI-Act-context zie /ai-act.

6. AI-geletterdheid (Article 4) op orde?

Vanaf 2 februari 2025 verplicht de EU AI Act dat medewerkers die AI inzetten voldoende kennis hebben. Een bureau dat dat niet uitlegt, geen training meelevert en geen compliance-dossier per use case oplevert, zet jou bloot aan boetes en imagoschade bij een audit. En het signaal is breder: gebruikt het bureau zelf AI goed? Als hun eigen mensen ChatGPT alleen openen voor een verjaardagsmail, ga je geen AI-systeem laten bouwen door mensen die het instrument zelf nauwelijks vasthouden. AI-first bij je leverancier is een harde filter. Zie /ai-training voor onze invulling.

7. Wat kost het en hoe rekenen ze af?

Drie modellen die je tegenkomt: vaste prijs per project, uurtje-factuurtje, en retainer. Voor afgebakende pilots werkt vaste prijs het best. Voor open-eind trajecten loont uurtje, mits met max-budget. Voor doorlopende monitoring plus kleine wijzigingen is een retainer logisch. Het echte gesprek gaat niet over het uurtarief: hoe wordt overage afgerekend, wat is de exit-clausule, en wat houd je aan eigendom (code, prompts, documentatie)? Wie daar vaag op antwoordt, parkeert het probleem bij jou.

Red flags

Drie patronen die ik in de markt zie en als waarschuwing lees.

"AI-strategie van zes maanden, dan beginnen we te bouwen." Voor 90 procent van de MKB-cases is dat overkill. Een goede AI-roadmap heb je in twee tot vier weken, daarna ga je bouwen. Bureaus die zes maanden strategie verkopen, verkopen vaak strategie aan jou en bouwen niet zelf. Dan ben jij hun research-budget.

Geen vaste prijzen, geen scope-document. Als een bureau begint met "we kunnen pas een prijs geven na een uitgebreid intake-traject" en dat intake-traject 5.000 tot 15.000 euro kost, is de scope niet helder en wordt jij betaald-prospect. Voor afgebakende use cases geeft een serieuze bouwer een richtprijs na een gesprek van 30 minuten. Niet exact, wel eerlijk.

Tools-pitch in plaats van probleem-analyse. "Wij gebruiken UiPath en GPT-4 en n8n en LangChain" is een tool-stack, geen aanpak. Een goed gesprek begint met "wat kost dit je nu, in uren of euro's, en wat zou een halvering waard zijn?". Tools komen daarna. Wie eerst over zijn stack begint, vertelt je wat hij wil verkopen, niet wat jij nodig hebt.

Realistische tariefranges

Hoe DataDream prijst: geen vaste tarieven op de site. Per project een fixed-price na een gesprek van 30 minuten. Scope verschilt te veel om vooraf zinvol een getal te plakken, en een prijs zonder context vergiftigt het gesprek. Wat je wel mag verwachten: scope eerst, prijs daarna. Vraag bij elk bureau dat je vergelijkt naar fixed-price voor afgebakend werk, een overage-clausule voor open-eind, en wie eigenaar is van code, prompts en documentatie na oplevering. Wie daar in een eerste gesprek geen helder antwoord op heeft, gaat dat ook niet helder hebben in een offerte. Plan een gesprek via /contact.

Hoe DataDream zich positioneert tegen deze checklist

Deze checklist is niet door mij verzonnen, klanten stelden in selectiegesprekken precies deze vragen. Mijn antwoorden in dezelfde volgorde.

Productie: vijf+ klanten met live AI-systemen, voice agents, document-extractie, content-pipelines. Referenties op aanvraag. Bouwer of strateeg: primair bouwer, strategie alleen waar het de bouw scherper maakt. Direct contact: je werkt rechtstreeks met mij (oprichter en lead engineer), geen accountmanager-laag ertussen. Tool-onafhankelijk: geen partner-lock-ins, per project evalueer ik UiPath, Power Automate, n8n, Workato, custom Python en de juiste LLM-provider. Data: EU-only deployment beschikbaar, on-premise mogelijk voor gevoelige sectoren, AVG-conform als default. AI-geletterdheid: Article 4-conforme trainingen via /ai-training, compliance-dossier per use case. Tarieven: vaste pilot-prijzen voor scope-bare projecten, uurtje voor open-eind. Eigendom blijft bij de klant, altijd.

Voor het volledige dienstenoverzicht zie /ai-oplossingen. Voor agentic AI en voice AI zie /ai-agents. Voor RPA en workflow-automatisering zie /rpa.

Conclusie: drie vragen om vooraf te stellen

Bij elk gesprek met een potentieel AI-bedrijf zorgen deze drie vragen ervoor dat je de tijdverspillers eruit filtert.

Eén: welke klant heeft op dit moment een AI-systeem in productie dat jullie hebben gebouwd, en mag ik die tien minuten bellen? Aarzeling of doorverwijzing naar "we kunnen het demoen" is een rode vlag. Twee: stel ik wil over zes weken een werkende eerste versie hebben, welke use case raden jullie aan, en met welke tools? Een goed bureau geeft binnen vijf minuten een concreet antwoord. Een slecht bureau zegt "dat hangt van het intake-traject af". Drie: wat staat er in jullie standaard verwerkingsovereenkomst over AI-data? Hebben ze er een en kunnen ze het toelichten, prima. Zo niet, kijk verder.

Wil je deze checklist op DataDream toepassen? Plan een gratis gesprek van 30 minuten. Geen verkooppraat, wel een eerlijke afweging of we de juiste keuze zijn voor jouw situatie. Of begin met de gratis AI Readiness Scan voor een eerste richting.