Wie nu niet met AI werkt, haalt de achterstand straks niet meer in

Een ondernemer in Zeeland zei het laatst zo: de bedrijven die nu niet met AI werken, ren je straks gewoon voorbij. Geen concurrenten die je later nog inhaalt, maar partijen die uit beeld raken. Dat beeld bleef hangen, omdat het precies klopt met wat ik bij internet zag, bij social media, bij crypto. Twee groepen, één golf, en de afstand tussen die groepen wordt elke keer groter zodra de eerste twee jaar voorbij zijn. Bij AI gaat het sneller.

De meeste MKB-ondernemers waar ik mee praat, zitten nu in de fase waarin ze denken nog tijd te hebben. Volgend kwartaal kijken. Eerst even die ene offerte rond. ChatGPT openen als de drukte voorbij is. Dat is precies het gedrag dat de kloof oplevert, niet de oorzaak van een tijdelijke achterstand.

Waarom de afstand niet meer te overbruggen is

Stel je twee bedrijven voor die vandaag even ver staan. Het ene maakt er een gewoonte van om elk werkproces met AI ernaast te doen. Het andere wacht tot het rustiger wordt. Na een maand is het verschil klein. Na een jaar is het niet meer in te halen.

Dat komt doordat de voorsprong zich opstapelt. Een marketeer die nu vijf goede campagnes per week draait met AI, doet dat over een jaar met dezelfde inspanning een stuk beter onderbouwd. De marketeer zonder AI doet er nog steeds vijf, op hetzelfde niveau als nu. Elke nieuwe AI-functie stapelt bovenop de vorige, en wie er dagelijks mee werkt, pakt iedere verbetering meteen mee. Wie aan de zijlijn staat, mist niet één stap, maar de hele opbouw eronder.

De afstand groeit dus niet in een rechte lijn. Hij versnelt.

Internet, social, crypto: drie keer hetzelfde patroon

Bij internet duurde de splitsing tussen bedrijven die het serieus namen en bedrijven die wachtten ongeveer zes jaar. Wie pas in 2002 een echte webstrategie kreeg, kon nog meekomen, maar de kosten om de achterstand in te halen waren al fors. Bij social media kromp dat venster naar ongeveer drie jaar. De bedrijven die pas in 2013 LinkedIn en Instagram serieus pakten, betaalden mediabureaus om iets te bouwen dat anderen al organisch hadden opgebouwd.

Bij crypto liep de splitsing anders, want daar speelde speculatie een grote rol, maar het patroon van twee groepen die geen brug meer slaan was hetzelfde.

Drie keer dezelfde dynamiek. Eerst lijkt het optioneel. Dan blijkt het standaard. Daarna is het te duur om in te halen, niet financieel, maar in termen van team, gewoonten en infrastructuur die je nooit hebt opgebouwd.

Bij AI is het venster kleiner. Niemand weet precies hoe klein, maar de eerste signalen wijzen op anderhalf tot twee jaar voordat de kloof structureel wordt. Niet hypothetisch: ik zie het nu al binnen bureaus die op uren factureren versus bureaus die op uitkomst werken.

Twee dagen per week is geen hobby

Een verzuchting die ik vaak hoor: "Ik heb gewoon geen tijd om er twee dagen per week in te steken." Begrijpelijk, maar de redenering klopt niet. De kostenpost zit aan de andere kant van de balans. Niets doen is nu het duurste pad, omdat de inhaalkosten over achttien maanden veelvouden zijn van de leertijd nu.

Twee dagen per week vrijhouden voor AI betekent niet twee dagen YouTube-tutorials kijken. Het betekent: je echte werk doen met AI ernaast, fouten maken die je later niet meer hoeft te maken, en patronen herkennen die alleen zichtbaar worden door zelf te bouwen. Wie dat een jaar volhoudt, heeft een manier van werken die niet meer in te halen is door iemand die pas later begint.

Dit is geen pleidooi voor AI om de AI. Het is een nuchtere observatie dat de groep die wel investeert, over twee jaar een ander soort bedrijf runt dan de groep die wacht.

Wie krijgt het niet 'moeilijker', maar verdwijnt?

De meest oncomfortabele kant van dit verhaal: sommige rollen verdwijnen, ze worden niet zwaarder. Programmeurs zonder AI zijn nu al moeilijker te plaatsen dan een jaar geleden. Dat is geen rauwe arbeidsmarktvoorspelling, dat is wat ik in vacatureteksten zie veranderen.

Dezelfde dynamiek komt eraan voor marketeers die nog handmatig campagnes opzetten, accountants die routinewerk niet hebben weggeautomatiseerd, en bureaus die op uren factureren in een markt waar de uitkomst in een fractie van die uren te leveren is. De vraag is niet of dat gaat gebeuren, de vraag is wie er bij is wanneer de markt verschuift.

Wat je deze maand kunt doen

De instap is minder dramatisch dan het stuk hierboven suggereert. Drie dingen die direct verschil maken.

• Pak een proces uit je eigen week dat je vervelend vindt. Offerte opstellen, mail beantwoorden, rapportage maken. Doe het een week lang met een AI-model ernaast en houd bij waar het wel en niet werkt.
• Laat je team meekijken. Niet als training, maar als gewoonte. Vaardigheid met AI ontstaat in een team door observeren en kopiëren, niet door een workshop van een halve dag.
• Kies een specifiek doel voor over drie maanden. Bijvoorbeeld: een terugkerende klanttaak die nu vier uur kost, terugbrengen naar dertig minuten. Een concreet doel slaat vaag enthousiasme.

Wie hulp wil bij die eerste stap, kan een AI-readiness scan doen om te zien waar binnen het eigen bedrijf de eerste winst zit. Voor wie liever direct sparren wil over de toepassing in zijn of haar sector, staat de contactpagina open.

De kloof tussen de twee groepen wordt elke maand groter. Dat is geen marketingboodschap, dat is hoe golven werken. Het verschil is dat dit de eerste golf is waarvan we vooraf weten dat hij komt.